Buiten al het groene en weidse dat Zoeterwoude zo tekent, is er ook veel water te vinden in ons mooie dorp. Bijzonder water zelfs, zo hoorde je deskundige Freddy Fonteijn al zeggen. De eerste week van het Dappere Dorp heeft dan ook (historisch) water als thema.
De vijf verschillende wateren waar je naar op zoek moet liggen er al heel lang, maar zagen er toen anders uit. Aan de hand van onderstaande beschrijvingen moet het mogelijk zijn om er achter te komen om welke wateren het gaat.
Denk, zoek, verbaas, overdenk, denk nog eens en ontdek! Alleen zo kun je Zoeterwoude helpen!
Lees eerst goed het hele verhaal voordat je op pad gaat.
Dit water draagt twee namen. De eerste naam is die van de buitenwereld; je vindt hem op kille kaarten en digitale schermen. Het is een naam die stevig geworteld is in het katholieke geloof. In een tijd dat het geloof in de steden en dorpen werd opgejaagd, bood de afgelegen wildernis van het Zoeterwoudse veen een veilige schuilplaats. Hier, in de schaduw van afgelegen boerderijen, kwamen de gelovigen in het diepste geheim samen. Terwijl de schout elders de wet handhaafde, vonden zij hun toevlucht in de schuilkerken aan de waterkant. Onzichtbaar voor het oog van de vervolger. Vandaag de dag loopt er een weg langs met dezelfde naam.
Wie luistert naar de oudste inwoners van het dorp, hoort nog een andere naam. Een naam die langzaam vervaagt, maar die herinnert aan de duistere diepte van het meertje. Ooit diende dit water namelijk als een zwart archief voor grondstoffen die later hun weg vonden naar de “Mannekus molen” of “Molen Postlust”. Daar werden ze getransformeerd tot objecten voor het dagelijks leven. Nu vind je hier twee moderne opvolgers met een heel andere functie.
****Door het broedseizoen kun je niet helemaal bij het meer komen. Maar op weg ernaartoe vind je een overblijfsel van dit oude ambacht, dat ergens ook nog iets te maken heeft met een ezel. Er staat zo’n overblijfsel, getekend met één enkele letter.
Wat op het eerste gezicht een rimpeling langs de weg lijkt, is in werkelijkheid een eeuwenoud geheim dat door het hart van de Randstad snijdt. Dit veenriviertje is geen gewone waterweg; het is een overgebleven ader van een Holland dat elders allang is weggevaagd.
Het Mirakel van de Zwevende Schuiten De aarde rondom dit water is door de eeuwen heen langzaam weggezakt, waardoor er een onmogelijke wereld is ontstaan. Op sommige plekken rust de waterspiegel hoog boven de omliggende velden. Wie daar staat, ziet een onwerkelijk beeld: boten die niet in het landschap liggen, maar er als spookachtige schimmen bovenuit torenen, zwevend boven de dieper gelegen weilanden.
Luister! Het water bewaart de echo’s van 1574. Ooit werd de stilte hier doorbroken door de riemen van honderden 'schooiers'. In het holst van de strijd gleden zij over deze stroom naar de stad van Van der Werf, gedreven door een missie die de geschiedenis zou doen kantelen. De geesten van hun vloot lijken hier nog altijd in de mist te hangen.
De Poort naar het Achterland Verscholen langs deze dwalende oever ligt een cruciale ader, een verbinding met de woeste gronden die ooit met blote handen werden getemd door de mannen uit Gelre. Het is een plek waar auto- en waterwegen en het verleden elkaar de hand schudden: “als je begrijpt wat ik bedoel”.
Kijk goed bij deze verbinding en kom in actie. Alleen dan vind je de volgende letter.
Er stroomt water bij Zoeterwoude dat meer heeft gezien dan onze ogen kunnen bevatten. Kun je de fluisteringen horen van meer dan tweeduizend jaar geleden? Namen die klinken als bezweringen uit een verloren tijd: de Limes en de Trekschuit. Zoeterwoude zelf ontwaakte pas twaalfeneenhalve eeuw later langs deze oevers, als een late gast aan een eeuwenoude tafel.
Ooit was dit de uiterste rand van de bekende wereld. De Neder-Germaanse Limes vormde de grillige, noordelijke grens van het onmetelijke Romeinse Rijk. Het was geen toeval dat deze grens precies de kronkels volgde van de rivier die wij nu de Oude Rijn noemen. Om de forten in de nevelen te verbinden — van Matilo bij Roomburg tot het verre Albaniana bij Alphen — sloegen Romeinse legioenen een verhard pad door de drassige klei van de zuidoever.
Wist je dat de naam Lugdunum Batavorum niet bij Leiden hoorde, maar bij het in de zee verdwenen fort Brittenburg bij Katwijk? Vanaf daar strekte de Limes zich uit tot aan de verre muren van Noviomagum.